CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO GIÁO DÂN

KHÓA III: GIÁO DÂN NÒNG CỐT

 

ĐỀ TÀI  XI

 

SOẠN THẢO, THỰC HIỆN VÀ LƯỢNG GIÁ

MỘT DỰ ÁN MỤC VỤ

 

I. MỤc đích

 - Giúp các học viên - là những giáo dân nòng cốt trong các hội đoàn, giới, giáo họ và giáo xứ - nâng cao trình độ và khả năng về cách soạn thảo, thực hiện và lượng giá một dự án mục vụ, một cách bài bản khoa học, để công việc mục vụ của hội đoàn, giới, giáo họ và giáo xứ mỗi ngày được thực hiện một cách chất lượng và cộng đoàn hơn.

 

II. TiẾp cẬn vẤn đỀ

2.1 Trong sản xuất, kinh doanh và dịch vụ không thể thiếu việc lên chương trình, vạch kế hoạch, thảo dự án trước mỗi giai đoạn của công việc. Trong quá trình thực hiện dự án thì luôn có sự theo dõi, điều chỉnh, hỗ trợ kịp thời. Và khi thời gian của dự án đã qua thì người ta tổ chức các buổi lượng giá, rút ưu khuyến điểm. Người ta làm như thế để làm gì vậy?

 

2.2 Trong sinh hoạt mục vụ của giáo xứ, giáo họ, giới hay hội đoàn, người giáo dân có thấy tầm quan trọng của việc lên chương trình, vạch kế hoạch, thảo dự án trước mỗi giai đoạn trong năm không? Tại sao?

 

3.3 Ngày nay con người đưa tiến bộ khoa học vào trong mọi lãnh vực cuộc sống. Các bạn có thấy giáo xứ mình cần bắt chước các tổ chức  về cách làm việc khoa học bài bản tức cách làm việc có kế hoạch, kiểm tra, tổng kết không? Lý do?

 

III. HỌC hỎi

Trong phần học hỏi này, chúng ta sẽ xem xét 2 vấn đề: (1) Tầm quan trọng của việc soạn thảo, thực hiện và lượng giá một dự án mục vụ (2) Cách soạn thảo, thực hiện và lượng giá một dự án mục vụ.

3.1 Tầm quan trọng của việc soạn thảo, thực hiện và lượng giá một dự án mục vụ.

Ngày nay trong các lãnh vực trần thế, việc lên kế hoạch, thảo chương trình, soạn dự án cũng như việc đôn đốc kiểm tra việc thực hiện dự án và việc lượng giá việc thực hiện dự án ấy là việc làm không-thể-thiếu của bất kỳ một tập thể, tổ chức, ban ngành, địa phương, chính phủ nào. Vì chưng trước khi làm thì người ta cần biết mình làm gì, mình cần những gì và khả năng của mình có đến đâu. Trong khi làm thì cần đôn đốc, kiểm tra để giải quyết những phát sinh. Và sau khi thực hiện xong rồi thì cần phải lượng giá xem công việc thành công hay thất bại, tại sao thành công và tại sao thất bại. Cách làm việc như thế mới vận dụng hết chất xám và tiềm năng của cộng đồng và mới rút ra những bài học, những kinh nghiệm quí báu cho các công việc tiếp theo.

    Trong sinh hoạt của giáo xứ, có nơi cũng đã phần nào tổ chức công việc theo cách làm khoa học này. Nhưng có thể nói là đại đa số các giáo xứ chưa quen với cách làm việc ấy. Nhất là chưa mấy giáo xứ quan tâm đến việc bồi dưỡng cho số giáo dân nòng cốt biết cách soạn thảo một chương trình, một dự án mục vụ, thực hiện và lượng giá một chương trình hay dự án mục vụ. Thường thì chỉ một mình linh mục đảm trách việc này. Vì thế mà các giáo xứ không phát triển theo đúng yêu cầu và không biết tận dụng những thuận lợi hiện có. Cũng vì thế mà khó đánh giá sự phát triển về chiều sâu (chất lượng) cũng như chiều rộng (số lượng) của các giáo xứ.

 

3.2            Cách soạn thảo, thực hiện và lượng giá một dự án mục vụ.

3.2.1Cách soạn thảo một dự án mục vụ:

      (1o) Những số liệu tổng quát:

Muốn soạn thảo một dự án mục vụ, trước tiên phải có những số liệu căn bản về tình hình giáo xứ hiện nay. Để có được những số liệu ấy, chúng ta có thể dựa vào kết quả của việc điều tra, thăm dò hay các số thống kê định kỳ về các mặt của giáo xứ.

Sau đây là những số liệu căn bản cần có:

A.   VỀ DÂN CƯ:

- Dân số của giáo xứ: số gia đình:……………………….số người:………………

- Dự báo dân số giáo xứ: tăng hay giảm? mức độ nào? nguyên nhân tăng giảm?

- Dân số của giáo xứ phân loại theo tuổi:

- Dân số của giáo xứ phân bổ theo địa bàn:

- Dân số của giáo xứ trong độ tuổi đi học: tiểu học:………..trung học:………… đại học:………..

- Số người tham dự các lớp giáo lý? sơ cấp: ………….; trung cấp: ………..

- Số học sinh trường tư? tiểu học: ………… ; trung học:………….; đại học:………….

- Số học sinh trường công? tiểu học: ………… ; trung học:………….; đại học:………….

B.   VỀ BÍ TÍCH:

- Thống kê về bí tích? Rửa tội:……………;Thêm Sức:……………; Thánh Thể:………………  Hòa giải :………………; Hôn phối:……………; Xức dầu bệnh nhân: ………………

- Số người được rửa tội mỗi năm trong ba năm vừa qua?

2000: ……………………; 2001 :……………………; 2002 :…………………….

- Số đám cưới của mỗi năm trong ba năm vừa qua?

2000: ……………………; 2001:……………………; 2002 :…………………….

- Số người chết của mỗi năm trong ba năm vừa qua?

2000: ……………………; 2001:……………………; 2002 :…………………….

C.   VỀ THÁI ĐỘ:

      Tìm hiểu xem giáo dân (không chỉ những người thực hành sống đạo mà hết mọi thành phần) nghĩ gì về giáo xứ? bằng những cách sâu đây:

-         Trao bản câu hỏi cho mọi người trả lời rồi thu lại.

-         Phỏng vấn một số người thuộc các thành phần khác nhau.

-         Tổ chức diễn đàn tự do (open forum) để xác định nhu cầu của giáo xứ và tâm tư nguyện  vọng của giáo dân.

D.   VỀ KINH TẾ:

-         Tình hình tài chánh của giáo xứ trong ba năm vừa qua?

2000:…….………………; 2001:…….……………; 2002 :……………………..

-         Tiền thau trung bình ngày chủ nhật?:…..………………………………………

-         Tiền giáo dân dâng cúng? :…..…………………………………………………

-         Tình hình tài chánh nhà trường trong ba năm qua?

2000:……………………;2001:………………………; 2002 :…………………..

-         Ngân sách giáo xứ hiện nay và dự trù cho năm tới?

2003:……………………………………………….; 2004:………………………….……………………

-         Khoản tiền chi cho việc giáo dục tôn giáo cho trẻ em? cho toàn chương trình? cho từng em?

cho toàn chương trình:…………………………..; cho mỗi em:……………………

 

(2) Những số liệu riêng:

Ngoài những số liệu căn bản nêu trên, mỗi dự án mục vụ cần có những số liệu và dữ kiện riêng, thích hợp với nội dung và mục đích của dự án. Ví dụ: để soạn thảo một khóa bồi dưỡng cho các gia trưởng hiền mẫu trong giáo xứ, chúng ta cần biết rõ tâm tư, nguyện vọng và các vấn đề của hai giới người này. Qua các cuộc thăm dò, điều tra hay hỏi ý kiến, chúng ta sẽ có được các số liệu và dữ kiện cần thiết.

(3) Cách soạn thảo:

     Khi có được các số liệu và dữ kiện ở mục (2) và (3) ở trên, công việc còn lại là soạn dự án với các đề mục như sau:

(1)Tên dự án:

………………………………………………………………………………………

(Ví dụ: Bầu cử Hội đồng Mục vụ Giáo xứ; Chương trình Mục vụ Gia đình năm 2003; Khóa giáo lý nâng cao cho giáo dân trưởng thành).

(2)Bối cảnh của dự án (địa bàn/nhu cầu)

.………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………………………..

(Ví dụ: Giáo xứ chưa có Hội đồng Mục vụ Giáo xứ; Nhu cầu củng cố đời sống gia đình năm 2003; Nhu cầu đạo tạo một đội ngũ giáo dân đích thực, trưởng thành và dấn thân theo tinh thần Công đồng Vatican II).

(3) Mục tiêu của dự án:

Mục tiêu xa:

..……………………………………………………………………………………

Mục tiêu gần:

..……………………………………………………………………………………

(4) Nội dung và tiến trình:

* Nội dung:  …………………………………………………………………….

 

* Tiến trình:

Bước 1: ………………………………………………………………………………

Bước 2: …..……………………………………………………………………………

Bước  3: ………………………………………………………………………………

 

(5) Nhu cầu về nhân sự, vật liệu, tài chánh:

*  Nhân sự: …………………………………….…….…………………………

* Vật liệu: …………………………………………..…………………………

* Tài chánh: ………………………..………………………………………….

 

(6) Phân công thực hiện:…………………………………………………………..

 

(7) Lịch kiểm tra và lượng giá dự án mục vụ:………………………………………

………………………………………………………………………………………

 

3.2.2 Việc thực hiện dự án mục vụ.   

Nếu một dự án mục vụ được soạn thảo một cách kỹ lưỡng, thì việc thực hiện sẽ rất dễ dàng. Trong khi thực hiện, mọi người cố gắng theo sát hoạch định ban đầu mà chu toàn công việc được giao. Nhưng nếu thật sự có nhu cầu thay đổi hay điều chỉnh, thì cũng phải chấp nhận sự thay đổi hay điều chỉnh kịp thời, miễn là có sự bàn bạc giữa những người có liên quan trước khi quyết định thay đổi. Khi lượng giá việc thực hiện dự án, cần phải nêu lên những thay đổi này với những lý do và kết quả.

 

3.2.3 Việc lượng giá một dự án mục vụ.

 (1o) Lượng giá một dự án mục vụ là một việc làm hết sức quan trọng, vì chẳng những việc lượng giá ấy sẽ giúp cho mỗi người thực thi cách nghiêm chỉnh phận vụ được phân công mà còn tạo điều kiện cho việc phát huy nhiều tiềm năng khác nơi tập thể lãnh đạo: như làm việc chung, nhạy bén trong đối phó với cái đột xuất.

  (2o) Việc tổng kết rút kinh nghiệm cần được thực hiện cách nghiêm túc chứ không chỉ làm cách chiếu lệ, hình thức. Mỗi người có liên quan tới dự án đều có quyền và bổn phận đưa ra nhận xét về công việc của mình và về công việc chung, một cách thẳng thắn trung thực. Cần nêu rõ ưu khuyết điểm (tốt nói tốt, chưa tốt nói chưa tốt) và chỉ ra nguyên nhân sự việc (tại sao thành công? tại sao thất bại?) để rút kinh nghiệm cho các dự án trong tương lai. 

 

IV. ThỰc tẬp

  Mỗi nhóm (cùng giáo họ, cùng hội đoàn, cùng nhóm sinh hoạt) sẽ thực tập đề tài XI này bằng cách cùng nhau soạn thảo một dự án mục vụ liên quan tới địa bàn sinh hoạt của mình. Học viên có quyền chọn lấy một trong số 12 đề tài dưới đây làm đề tài dự án mục vụ của nhóm mình: 

 (1o) Dự án Mục vụ về việc Tổ chức Bầu cử Hội đồng Mục vụ giáo xứ năm 2003 theo Qui chế Hội đồng Mục vụ giáo xứ mới của giáo phận.

  (2o) Dự án Mục vụ về việc Tổ chức Bầu cử Ban Điều Hành các giáo họ năm 2003.

  (3o) Dự án Mục vụ về Hoạt động Truyền giáo của giáo xứ năm 2003. 

(4o) Dự án Mục vụ về việc Huấn luyện Tông đồ Giáo dân cho giáo xứ.

  (5o) Dự án Mục vụ về việc tổ chức các Khóa Giáo lý Nâng cao cho các giáo dân nòng cốt và thiện chí trong giáo xứ.   

  (6o) Dự án Mục vụ về Sinh hoạt Mục vụ Gia đình của giáo xứ năm 2003.

  (7o) Dự án Mục vụ về việc Tổ chức các Khóa Giáo lý Chuẩn bị Hôn nhân Gia đình cho các bạn trẻ của giáo xứ.

  (8o) Dự án Mục vụ về việc tổ chức các Khóa Giáo lý Dự tòng cho những người muốn tìm hiểu Đạo hoặc muốn gia nhập Giáo hội.

  (9o) Dự án Mục vụ về việc Đào tạo Giáo lý viên dạy Giáo lý Hôn nhân Gia đình.

  (10o) Dự án Mục vụ về việc Đào tạo Giáo lý viên dạy Giáo lý Dự Tòng.

  (11o) Dự án Mục vụ về việc Đào tạo Giáo lý viên dạy Giáo lý Trẻ em (Xưng tội, Rước lễ, Thêm sức).

  (12o) Dự án Mục vụ về việc Đổi mới cách Sinh hoạt Hội đoàn…….

 

V. Chia sẺ

5.1 Bạn hãy chia sẻ những khó khăn, trở ngại -chủ quan và khách quan- của việc soạn thảo một dự án mục vụ. Bạn có cho rằng những khó khăn, trở ngại của bạn là những khó khăn không thể vượt qua được không? Bạn sẽ vượt qua những khó khăn trở ngại ấy bằng cách nào?

5.2 Hãy đưa ra một chứng từ cụ thể cho thấy ích lợi to lớn của cách làm việc khoa học: có dự án, chương trình, kế hoạch từ trước, có kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện và có lượng giá, rút kinh nghiệm về việc thực hiện dự án sau khi đã thực hiện dự án ấy.

 

 

Giêrônimô Nguyễn Văn Nội

 

 

 

 

 

 

 

Bài viết khác